Opiniestuk: Reacties op nieuwste Greenpeace campagne tonen dat er nog veel werk is aan een cultuurshift

door: Anton Vandevoorde, MilieuWerkgroep JNM
Verschenen in De Standaard - 25/5/2018

Maya, Maya, Maya toch! Wat een commotie rond een stukje satire. Dat een kinderfiguurtje wordt gebruikt om roken te vergelijken met charcuterie kwam hard aan bij sommige mensen. Goed zo, de grote aandacht toont een geslaagde campagne, maar de harde reacties wijzen er ook op dat er nog veel werk aan de winkel is om onze overdreven vleesconsumptie -slecht voor mens en milieu- te verminderen.

Natuurlijk reageert Studio 100 verbolgen. De campagne neemt de reclamemakers net zo zeer op de korrel als het vlees zelf. Maar het slachtoffer had evengoed de Vlaamse regering kunnen zijn. Van een overheid die het beste voor heeft met haar burgers verwacht je niet dat zij massaal middelen stopt in campagnes die een product promoten waarvan wij Belgen 2,5 keer meer eten dan wat goed voor ons is. Toch steunt de Vlaamse regering nog volop campagnes zoals “Week van de Steak-Friet”.
Wanneer Bourlon van Studio 100 zich afvraagt of Greenpeace dezelfde actie zou hebben ondernomen tegen Disney -dat beschikt over een aanzienlijk grotere “machinerie”- slaat hij de bal volledig mis. Hoe aanzienlijker de reactie, hoe geslaagder de actie. Bovendien, Mickey Mouse-worst is nu eenmaal veel minder populair in België dan Maya-worst.
Dat de tabaksindustrie negatief reageert, hoeft ook niet te verbazen, niemand wil graag als vergelijking gebruikt worden bij een wedstrijdje “om het kankerverwekkendst”.

Alleen de reactie van de Algemeen directeur van Kom Op Tegen Kanker deed mij de wenkbrauwen fronsen. Wanneer je de krantenartikelen leest, zou je bijna vermoeden dat de parodie op Ketnet was uitgezonden. Het filmpje is echter via een aparte website gelanceerd met alle bijhorende informatie (mayalight.be) en is nu vooral terug te vinden onder boze krantenkoppen op nieuwssites. En zelfs al is er ergens een enkele verdwaalde Twitteraar die zijn ogen onbezonnen laat zweven over een fragmentje met een rokend kinderhandje, dan zal die extra sigaret hopelijk gecompenseerd worden door minder vleesconsumptie elders. Je moet weten, activisten zien er vaak radicaal uit, maar onder de harde eisen en methodes ligt meestal een pragmatisch afgewogen strategie.

Een geslaagde actie dus, alleen wordt het resultaat bedreigd doordat de focus verschuift van het campagneonderwerp naar de campagnestrategie. Laat ons dus terugkeren naar de overmatige vleesconsumptie. Goossens heeft gelijk wanneer hij zegt dat roken kankerverwekkender is dan charcuterie en bovendien verslavend.
Echter, te veel vlees is een nog wijder verspreid probleem en het zit nog harder ingebakken in onze maatschappij, zoals blijkt uit sommige van de harde reacties op minder-vlees-campagnes. Een campagne tégen vlees betekent niet een campagne vóór roken.